Odpowiedź na pytanie o wymagane uprawnienia do obsługi urządzenia do radiofrekwencji (RF) zależy przede wszystkim od dwóch czynników: obszaru zastosowania (medycyna estetyczna, rehabilitacja, fizjoterapia) oraz tego, kogo producent urządzenia wskazał jako uprawnionego użytkownika w dokumentacji.
Kto decyduje, kto może obsługiwać urządzenie do radiofrekwencji?
Zgodnie ze stanowiskiem organów odpowiedzialnych za rynek wyrobów medycznych, to producent konkretnego urządzenia bierze na siebie odpowiedzialność za wskazanie warunków jego stosowania oraz kwalifikacji użytkowników w instrukcji i dokumentacji rejestracyjnej. Jeśli producent określa dane urządzenie jako medyczne, nie wskazując dodatkowych parametrów ani kwalifikacji innych użytkowników, uznaje się, że może być ono obsługiwane wyłącznie przez lekarza lub, zależnie od rodzaju urządzenia, przez innych pracowników medycznych, np. do celów rehabilitacji. Producent wskazujący w dokumentacji innych użytkowników niż lekarze określa tym samym parametry urządzenia jako niestwarzające ryzyka powikłań przy stosowaniu przez te osoby.
W praktyce oznacza to, że przed rozpoczęciem pracy z konkretnym modelem RF konieczne jest sprawdzenie instrukcji użytkowania (IFU) oraz dokumentacji rejestracyjnej danego wyrobu – to one, a nie ogólna wiedza o technologii RF, rozstrzygają o wymaganych kwalifikacjach.
Radiofrekwencja w medycynie estetyczno-naprawczej – wymagania po komunikacie MZ z 2026 roku
W styczniu 2026 roku Ministerstwo Zdrowia opublikowało komunikat porządkujący zasady wykonywania procedur medycyny estetyczno-naprawczej. Radiofrekwencja mono- i bipolarna znalazła się na liście technologii zarezerwowanych dla lekarzy.
Uprawnienia w tym zakresie mają wyłącznie lekarze oraz lekarze dentyści posiadający prawo wykonywania zawodu na czas nieokreślony oraz dodatkowe szkolenia i certyfikaty w zakresie wykonywania tych procedur. Ministerstwo jednoznacznie podkreśliło, że samo ukończenie kursu czy szkolenia z obsługi urządzenia nie daje uprawnień zawodowych osobom spoza zawodu lekarza. Uzyskane na szkoleniach certyfikaty świadczą wyłącznie o odbyciu takiego szkolenia, natomiast nie nadają uprawnień do wykonywania procedur.
Kosmetolodzy i kosmetyczki mogą więc wykonywać wyłącznie zabiegi nieinwazyjne, niesklasyfikowane jako świadczenia zdrowotne – o ile producent konkretnego urządzenia RF dopuszcza taką grupę użytkowników.
Fizjoterapia i rehabilitacja – inne zasady kwalifikacji
Zastosowanie radiofrekwencji w fizjoterapii i rehabilitacji rządzi się nieco innymi regułami niż medycyna estetyczno-naprawcza. Komunikaty dotyczące wyrobów medycznych wprost dopuszczają możliwość obsługi urządzenia przez innych pracowników medycznych niż lekarze, jeśli producent tak określił przeznaczenie sprzętu – dotyczy to właśnie zastosowań rehabilitacyjnych.
Fizjoterapeuta pracujący na urządzeniu RF przeznaczonym i zarejestrowanym do celów fizjoterapeutycznych powinien mieć:
- potwierdzone wykształcenie zawodowe – dyplom fizjoterapeuty lub inny zawód medyczny wskazany w dokumentacji producenta jako uprawniony do obsługi danego wyrobu,
- szkolenie producenta obejmujące parametry techniczne urządzenia, wskazania, przeciwwskazania i zasady bezpieczeństwa,
- znajomość instrukcji użytkowania (IFU) konkretnego modelu, ponieważ różne urządzenia RF mogą mieć różny zakres dopuszczonych zastosowań.
Znaczenie szkolenia producenta urządzenia
Niezależnie od tego, czy urządzenie RF trafia w ręce lekarza, czy fizjoterapeuty, szkolenie techniczne prowadzone przez producenta pozostaje kluczowym elementem bezpiecznej pracy ze sprzętem. Takie szkolenie obejmuje zwykle: zasady doboru parametrów terapii, technikę pracy z elektrodami, rozpoznawanie przeciwwskazań oraz procedury postępowania w nietypowych sytuacjach.
Warto podkreślić: nowoczesne technologie RF, oparte na opatentowanych mechanizmach działania, nie zastępują kompetencji terapeuty ani wiedzy klinicznej – stanowią narzędzie, które tę wiedzę wspiera i pozwala osiągać lepsze efekty terapii.
Rejestracja urządzenia i oznakowanie CE
Niezależnie od branży, w której urządzenie RF ma być stosowane, obowiązuje jedna wspólna zasada: sprzęt musi być prawidłowo zarejestrowany jako wyrób medyczny. Wyroby medyczne mogą być wprowadzane na rynek wyłącznie po uzyskaniu certyfikatu zgodności wydanego przez jednostkę notyfikowaną, co pozwala na oznakowanie ich znakiem CE. Brak takiej rejestracji lub praca poza wskazaniami producenta stanowi naruszenie przepisów, niezależnie od poziomu wyszkolenia osoby obsługującej sprzęt.
Podsumowanie – checklist przed rozpoczęciem pracy z urządzeniem RF
Przed rozpoczęciem pracy z urządzeniem RF warto zweryfikować:
- jakie zastosowanie wskazał producent – medycyna estetyczna, fizjoterapia, rehabilitacja,
- czy wymagane jest prawo wykonywania zawodu lekarza, czy urządzenie dopuszcza obsługę przez innych specjalistów,
- czy dostępne jest szkolenie certyfikujące od producenta i jaki jest jego zakres,
- czy urządzenie posiada aktualną rejestrację i oznakowanie CE jako wyrób medyczny.
Odpowiedzialność za dobór kwalifikacji leży zarówno po stronie producenta – w postaci precyzyjnej dokumentacji – jak i po stronie osoby obsługującej sprzęt, która powinna znać zakres własnych uprawnień zawodowych.